Як пчолы робяць сапраўдны спелы мёд?

Сёння хачу асвятліць адно цікавае пытанне: якім чынам пчолы перапрацоўваюць сабраны нектар у спелы  мёд? Сэнс гэтай перапрацоўкі дыктуе сама прырода, бо ўсім вядома, што пчолы запасяць мёд не для людзей, а для сябе. Сям’я на працягу ўсяго сезону нарыхтоўвае вялікія запасы корму і гэтымі запасамі пчолы сілкуюцца на працягу ўсяго неспрыяльнага перыяду аж да наступнага сезону. Нектар і пылок не здольныя захоўвацца доўгі час і, таму, пчолы вымушаныя перапрацоўваць іх у мёд і пяргу.

Перапрацоўку нектару ў спелы мёд можна падзяліць на пяць асноўных этапаў:

1    Ачыстка нектару ад лішняга пылку. Калі мёд мае ў сваім складзе вялікую колькасць пылку, то ён непрыдатны для зімоўкі пчол. Ачыстка нектару адбываецца непасрэдна ў мядовым зобіку пчалы.

2    Згушчэнне нектару. Гэта вельмі важны этап падрыхтоўкі пчоламі мёду. Пчолы заўсёды запаўняюць соты не больш, чым на траціну ад іх аб’ёму. Інтэнсіўнае вентыляванне гнязда спрыяе паскоранаму выпарэнню вільгаці. Калі нектар згушчаецца да пэўнай кансістэнцыі, пчолы пачынаюць пераносіць яго ва ўсё больш аддаленыя вочкі ад расплоду, часцей за ўсё ўверх гнязда. У верхняй частцы гнязда ячэйкі заліваюцца паўней.

3    Інверсія цукру. У нектары змяшчаецца ў асноўным цукроза. У працэсе перапрацоўкі пчалой нектару ў мёд пад дзеяннем інвертазы адбываецца раскладанне цукрозы на фруктозу і глюкозу. Цікавостка ў тым, што працэс інверсіі цукру адбываецца адначасова са згушчэннем нектару.

4    Наданне мёду кіслай рэакцыі. З-за высокай канцэнтрацыі цукроў мёд добра захоўваецца, а таксама здобрае захоўванне забяспечваецца рэзка кіслай рэакцыяй. У пчол ёсць глотачная жалеза, якая вылучае сакрэт з ферментам глюкагеназай. Глюкагеназа дзейнічае на глюкозу і ператварае яе ў глюконавую кіслату. Калі кіслотнасць ў мёдзе дасягне значэння ph = 3,9, рэакцыя ўтварэння глюконавай кіслаты спыняецца. Пчолы — сапраўдныя хімікі!

спелы мёд5    Запячатванне сотаў васковымі вечкамі. Васковыя вечкі з’яўляюцца паветра- і пара- пранікальнымі. Такім чынам мёд лепш захоўваецца ў вуллі, чым па-за ім. Запячатаны мёд забяспечвае бяспеку сям’і, бо не выдае спецыфічнага мядовага паху і не прыцягвае пчол-рабаўніц, вос, шэршняў і іншых аматараў паласавацца чужымі запасамі. Гэтак жа, пячаткі сотаў з’яўляюцца першым прыкметай спеласці мёду. Некаторыя пчаляры адбіраюць рамку, калі пчолы толькі пачалі яе запячатваць. Я лічу, што гэта не правільна. У крайнім выпадку пячатка павінна складаць тры чвэрці ад агульнай плошчы сотаў. Нас жа цікавіць, у першую чаргу, якасны і спелы мёд.

Немалаважна ўмець адрозніць спелы сапраўдны мёд ад нектару. Пра тое, як гэта зрабіць чытайце ў артыкуле «як вызначыць якасць мёду».