Зрок меданосных пчол: колькі вачэй у пчалы?

Меданосныя пчолы, як і большасць жывых істот на Зямлі, маюць зрок (толькі ён не ясны і не востры). Інакш, як ім лётаць па кветкам і збіраць духмяны нектар і кветкавы пылок? На пытанне ж колькі вачэй у пчалы можна адказаць проста — пяць! Так так. Не два, не тры, а цэлых пяць! Прычым два складаных вока і тры простых.

складаныя вочы пчалы

Пры беглым аглядзе галавы пчалы выразна праглядаюцца два вока (па баках галавы), якія называюцца складанымі. Пад мікраскопам можна разгледзець, што складаныя вочы складаюцца з мноства вочак (фасетак).  У працоўнай пчалы такіх фасетак налічваецца пяць-шэсць тысяч у кожным воку.

Зрок пчалы

Мяркуецца, што складанымі вачыма пчала бачыць малюнак прадмета ў выглядзе мазаікі з асобных кропак.

простыя вочы пчалы

Але два складаных вока не адзіныя на галаве пчалы. Прыгледзеўшыся, на цемені можна выявіць тры кропкі (злучыўшы якія атрымаем трохкутнік) – гэта і ёсць простыя вочы пчалы, або вочкі. Роля простых вачэй недастаткова высветлена. Адзінае меркаванне зводзіцца да іх дапаможнай ролі: ўспрыманне інтэнсіўнасці асвятлення, сігналізацыя пра набліжэнне світання або наступе змяркання.

У пчол добра развіты каляровы зрок (значна лепш, чым у іншых насякомых). Так, яны адрозніваюць наступныя колеры (таксама распазнаюцца чалавекам): сіні, жоўты, аранжавы, зялёны, белы. Пчолы не адрозніваюць чырвоны колер. Акрамя гэтага пчолы валодаюць здольнасцю адрозніваць палярызаванае святло (амаль гэтак жа добра, як колер або яркасць), выпраменьваемае, напрыклад, блакітным небам.

зрок у трутня: вялікія вочы

У пчалінай маткі і пчалінага трутня таксама па пяць вачэй. І таксама па два складаных і тры простых. Толькі ў маткі тры простых вока ссунутыя бліжэй да ілба, а ў трутня складаныя вочы вельмі вялікія – на палову галавы (калі не больш). Зрок у трутняў развіты лепш, чым у працоўных пчол. Такія вялікі вочы ім патрэбныя, каб з лёгкасцю знаходзіць матку ў небе. У маткі ў кожным складаным воку па 4-5 тысяч фасетак, у трутня па 8-10 тысяч.

Лічыцца, што прадметы, якія рухаюцца, пчолы бачаць значна горш, чым нерухомыя.

Цікава атрымліваецца, чаму, калі пчала атакуе, лепш не ўцякаць, а стаяць нерухома? Бо, па логіцы чалавечай, рухаючыся, пчала цябе будзе бачыць горш? Вось таму, што дрэнна бачыць рухомыя прадметы прадметы, і ляціць яна – каб лепей разглядзець (гэта ўжо логіка пчаліная атрымліваецца). Зрэшты, ёсць і прама супрацьлеглае меркаванне — вока пчалы лепш успрымае рухомыя прадметы. Пчаляра каля вулля пчолы бачаць як размытую пляму.

Пчаліны зрок: як бачаць пчолы

Такім чынам, у меданоснай пчалы 5 вачэй. Як жа яна бачыць свет вакол сябе? Атрымліваецца, простымі вочкамі вызначае ступень асветленасці, а складанымі вачыма ўжо карыстаецца каб бачыць прадметы выразней (становішча вулля, дарога да крыніцы нектару або пылку, афарбоўка кветак раслін), арыентавацца ў прасторы і іншае. Калі пчала выразна бачыць сіні і жоўтыя колеры, то, магчыма, вуллі на пчальніку яна бачыць так:

сіні колержоўты колер

Таму існуе тэорыя, што рэкамендуецца фарбаваць вуллі ў адпаведныя колеры, каб пчолам было лягчэй знаходзіць свае дамкі і не блукаць.